Al2(SO4)3
Aluminiumsulfaat

Aluminiumsulfaat, moleculaire formule Al2(SO4)3, is een chemische verbinding van aluminium uit de groep sulfaten. Het vormt een kleurloos poeder met een dichtheid van 2,71 g/cm3.

Chemische eigenschappen

Octadecahydraat, dat vaker in het laboratorium wordt gebruikt, vormt witte kristallen die zeer goed in water oplossen. Ze zijn onoplosbaar in ethanol. De waterige oplossing reageert zuur. Door deze reactie wordt bij oogcontact een zuur gevormd, dat het hoornvlies kan beschadigen. Bij verhitting smelt het octadecahydraat al bij 86 °C en splitst het kristallisatiewater boven 340 °C op. Hierdoor ontstaat aluminiumsulfaat, een los, wit poeder. Tijdens het sterk gloeien bij ongeveer 800 °C ontleedt aluminiumsulfaat in zwaveltrioxide en aluminiumoxide:

Al2(SO4)3 → Al2O3 + 3 SO3

Productie

In de natuur komt bijvoorbeeld aluminiumsulfaat voor in het mineraal alunogeen. Het kan ook worden geëxtraheerd uit natuurlijk voorkomende alu’s.

De industriële productie wordt uitgevoerd door het oplossen van aluminiumhydroxide in geconcentreerd warm zwavelzuur. Een andere mogelijkheid is de toevoeging van 70% zwavelzuur aan bauxiet of kaolien onder hitte en druk. Hierdoor ontstaat echter een product dat verontreinigd is met ijzerionen. Door toevoeging van kaliumsulfaat aan het product kristalliseert het kaliumaluminiumsulfaat uit. Zo wordt vandaag de dag aluin geproduceerd.

Gebruik

Aluminiumsulfaat is nodig in de papierproductie tijdens het dimensioneringsproces om de pH-waarde aan te passen. In de drinkwaterzuivering wordt het gebruikt als een flocculant. Net als aluin is het geschikt als beitsmiddel bij het verven. Het is ook een belangrijk tussenproduct voor de productie van andere aluminiumverbindingen. Aluminiumsulfaat is goedgekeurd als levensmiddelenadditief E 520. Het dient als verstevigingsmiddel en stabilisator. Verdere toepassingen:

  • Zaad dressing
  • Onderdeel van schuimblusmiddelen
  • Vlamvertrager
  • Isolatiezout (op verse cement- of kalkoppervlakken, tegen water en nicotinevlekken) bij renovatie
  • Ingrediënt van plantenversterkende en -beschermende middelen en voor de blauwe kleur van hortensia’s

Veiligheid

Aluminiumsulfaat is in 2013 door de EU opgenomen in het voortschrijdend actieplan van de Gemeenschap (CoRAP) in het kader van Verordening (EG) nr. 1907/2006 (REACH) als onderdeel van de beoordeling van de stof. Dit houdt in dat de effecten van de stof op de menselijke gezondheid en het milieu opnieuw moeten worden beoordeeld en dat er zo nodig vervolgmaatregelen moeten worden genomen. De redenen voor het opnemen van aluminiumsulfaat waren de bezorgdheid over het gebruik door de consument, het hoge (geaggregeerde) tonnage, de hoge risicokarakteriseringsgraad (RCR) en het wijdverbreide gebruik, alsmede de risico’s die voortvloeien uit een mogelijke indeling in de groep van CMR-stoffen en het potentiële risico van sensibiliserende eigenschappen. De herevaluatie is sinds 2015 aan de gang en wordt door Frankrijk uitgevoerd. Om tot een eindevaluatie te kunnen komen, is nadere informatie gevraagd.