NH4Cl
Ammoniumchloride

Chemische eigenschappen

Ammoniumchloride vormt kleurloze, achthoekige kristallen die naar ammoniak ruiken. Bij verhitting in een reageerbuis lijkt het ammoniumchloride te sublimeren. In werkelijkheid wordt het echter bij 338 °C afgebroken. Bij een luchtvochtigheid van meer dan 350 °C ontleedt de stof volledig in ammoniak en waterstofchloride.

De ammoniakmoleculen ontsnappen sneller dan de waterstofchloridemoleculen door hun lagere massa. Daarom wordt het indicatorpapier blauwgroen (ammoniak) in het bovenste gedeelte en rood (waterstofchloride) in het onderste gedeelte. Op de koelpunten in de reageerbuis reageren de twee gassen opnieuw om ammoniumchloride te vormen. Deze omkeerbare reactie is typisch voor een evenwichtsreactie:

NH3 + HCl → NH4Cl

Ammoniumchloride lost op in water onder sterke afkoeling. Het is ook oplosbaar in ethylalcohol, maar niet in ether en aceton. De waterige oplossing (op de foto linksonder) reageert zuur, een 10% ammoniumchloride oplossing heeft een pH-waarde van ongeveer 5,0 bij 25 °C (in het midden een neutrale oplossing van natriumchloride en rechts in vergelijking een alkalische oplossing van natriumacetaat).

Productie

In het laboratorium en in de chemische industrie kan ammoniumchloride worden geproduceerd door ammoniak in zoutzuur te brengen. Het wordt echter ook in grote hoeveelheden geproduceerd in het Solvay-proces tijdens de productie van natriumcarbonaat (zie aldaar).

Zelfs de oude Egyptenaren maakten salamoniak door mest van kamelen te verhitten. De aminen die erin zitten, produceren een witte rook van ammoniumchloride met gewoon zout. Het woord ammoniak is afgeleid van de term “Sal ammoniacum”. Dit verwijst naar een zout dat zou zijn gevonden in de Ra Ammon oase. De Arabische chemicus Dschabir ibn Hayyan beschreef de productie van ammoniumchloride door het distilleren van haar in 760 na Christus.

Gebruik

Ammoniumchloride is nodig als elektrolyt in droge batterijen. Het voor het solderen benodigde soldeerzout bevat ammoniumchloride, dat door de hitte verdampt. Het in dit proces gevormde waterstofchloride lost samen met de gelijktijdig vrijkomende ammoniak de oxidelagen op het metaaloppervlak op. Dit zorgt voor een goed geleidend contact. Hetzelfde proces wordt ook gebruikt voor het verzinken en vertinnen van metalen.

Ammoniumchloride als belangrijkste ammoniumzout wordt in veel technische toepassingen gebruikt, bijvoorbeeld

  • in de leerlooierij
  • in textieldruk
  • in het geval van analoge fotografie in het fixeerbad of
  • in de productie van weerexplosieven.

Een koelmengsel voor koeling kan worden bereid door ammoniumchloride op te lossen in water of door ijsblokjes toe te voegen. De in de apotheek verkrijgbare ammoniakpastilles bevatten naast ammoniumchloride ook zoethout en anijsolie en hebben een slijmoplossend effect.

Veiligheid

In één gerapporteerd individueel geval leidde een dagelijkse dosis van acht gram ammoniumchloride na enkele weken tot verzuring, wat de symptomen ook bij hogere doses bepaalt. In het geval van een bestaande lever- of nierziekte of een kaliumtekort is de nodige voorzichtigheid geboden.