NH4HCO3
Ammoniumwaterstofcarbonaat

Chemische eigenschappen

Ammoniumwaterstofcarbonaat vormt kleurloze kristallen volgens het orthorhombisch kristalsysteem. Vergeleken met het gelijkaardige ammoniumcarbonaat lijkt het witte kristallijne poeder grofkorreliger. Het zout lost goed op in water, de oplosbaarheid neemt toe met toenemende temperatuur. De waterige oplossing reageert licht basisch. Niet te oud ammoniumwaterstofcarbonaat is reukloos en relatief stabiel, de ontbinding vindt slechts zeer langzaam plaats bij kamertemperatuur. Bij verhitting wordt het afgebroken tot ammoniak, kooldioxide en water.

Ammoniumbicarbonaat kan worden gebruikt als bakmiddel voor het rijzen van deeg vanwege de kooldioxide die bij verhitting wordt geproduceerd. Om te voorkomen dat ammoniak in het deeg achterblijft, wordt een mengsel van ammoniumcarbonaat, ammoniumbicarbonaat en een kleine hoeveelheid ammoniumcarbamaat NH4OCO(NH2) gebruikt in het ammoniumbicarbonaatzout.

Productie

Ammoniumwaterstofcarbonaat wordt gevormd wanneer ammoniumcarbonaat wordt opgelost in water en het zout wordt laten kristalliseren. Ammoniumcarbonaat ontleedt langzaam in lucht tot ammoniumbicarbonaat. Wanneer kooldioxide bij 35 tot 40 °C in de ammoniakoplossing wordt gebracht, wordt ook ammoniumbicarbonaat verkregen, dat kan worden afgescheiden door filteren of centrifugeren en vervolgens bij een temperatuur van 40 °C te drogen.

Gebruik

Omdat het een gedefinieerde samenstelling heeft, is het meer geschikt als bakmiddel (“ABC-aandrijving” / bakpoeder) voor de productie van kerstgebak zoals peperkoek en speculaas in grootschalige geautomatiseerde bakinstallaties dan hertenhoornzout. Het is in de EU goedgekeurd als levensmiddelenadditief met nummer E 503ii en wordt in de handel gebracht met het additief in zijn zuiverste vorm.

In de Volksrepubliek China werd ammoniumbicarbonaat vroeger in grote hoeveelheden gebruikt als de belangrijkste stikstofhoudende meststof. De productie begon in 1958 en vond plaats in meer dan 1000 kleine fabrieken. In de tussentijd is het voornamelijk vervangen door ureum, maar in 2012 zal het marktaandeel nog steeds 17 % bedragen.